Herkese merhaba! Bugün güncel spor branşlarını ele aldığımız serinin ikinci yazısıyla sizlerleyiz. Bu hafta durmayalım, dans edelim!

Bir tıkırtı, bir melodi veya müzik duyduğumuzda yapmamız gereken bedenimizi serbest bırakmak ve onun özgürce dans etmesine izin vermektir. Dans etmenin yeri, zamanı ve yaşı yoktur üstelik. Kimileri buzda, kimileri suda; bazen geceleri, bazen günün ilk ışıklarında her birey dans ediyor olabilir! Dans sanılanın aksine sadece bir hobi-sanat etkinliği değil, kendi içinde branşları olan bir spor türüdür ve federasyon tarafından belirlenen müsabakaları vardır. Çoğu diğer sporlardan farklı olarak, bu yarışmalarda kadın ve erkek beraberdir.

Image for post
Image for post

Dans sporu bir kadın ve bir erkek sporcunun eşli…

Spordaki başarınızın altında yatan genetik faktörlerin etkisini hiç düşünmüş müydünüz? Sporcular arasında da çokça merak edilen konulardan biri; onların sportif gelişiminin genleri tarafından mı, yoksa çevresel faktörlerden mi etkilendiğidir. Yapılan araştırma sonuçlarına bakacak olursak genlerimizin spor hayatımızda %55-%80 oranında bir etkisi vardır [1]. Dolayısıyla göz ardı edilemeyecek kadar önemli bir yere sahiptir. Mevcut potansiyel ile yetinmek veya onu geliştirmek, sporcunun yaptığı antrenman ve beslenme programına bağlıdır.

Genler doğuştan sahip olduğumuz bir faktörüdür ve bireyin sportif başarısını etkileyebilir. Genetik modeller, önceden belirlenmiş bir dizi genetik özelliklerin sportif potansiyeli ve başarıyı öngördüğünü savunuyor. En etkili dört özellik ise; cinsiyet, boy, kas tipi…

Spordaki başarınızın altında yatan genetik faktörlerin etkisini hiç düşünmüş müydünüz? Sporcular arasında da çokça merak edilen konulardan biri; onların sportif gelişiminin genleri tarafından mı, yoksa çevresel faktörlerden mi etkilendiğidir. Yapılan araştırma sonuçlarına bakacak olursak genlerimizin spor hayatımızda %55-%80 oranında bir etkisi vardır [1]. Dolayısıyla göz ardı edilemeyecek kadar önemli bir yere sahiptir. Mevcut potansiyel ile yetinmek veya onu geliştirmek, sporcunun yaptığı antrenman ve beslenme programına bağlıdır.

Genler doğuştan sahip olduğumuz bir faktörüdür ve bireyin sportif başarısını etkileyebilir. Genetik modeller, önceden belirlenmiş bir dizi genetik özelliklerin sportif potansiyeli ve başarıyı öngördüğünü savunuyor. En etkili dört özellik ise; cinsiyet, boy, kas tipi…

Bireysel bir spor olan teniste genetik faktörlerin beslenmemize etkisi ne kadar olabilir?

Teniste teknik, ayak çalışması, güç, dayanıklılık ve esneklik gibi bir sürü fiziksel faktörün yanında strateji, taktik ve akıl dayanıklılığı gibi birçok zihinsel faktör de bulunur. Tüm bu etkenler çalışıp geliştirilebilir. Zamanla hep ilerleme kaydedeceğimizi düşünsek de bazen gösterdiğimiz gelişimin bir noktada tıkanıp kaldığını ve hatta performansımızın geriye gittiğini hissederiz. Aynı yaş grubunda aynı antrenmanı yapan iki çocuk çok farklı gelişim kapasiteleri gösterebilmektedir. Peki, bu tarz farklı sonuçları anlamak için illa deneyimlememiz mi gerekiyor, yoksa bu sonuçları önceden keşfedebilir miyiz ?

Bu günlerde en çok konuşulan tenisçi şüphesiz Dünya…

Pandemi boyunca virüsten korumaya çalıştığımız çocuklarımız ile bolca televizyon izledik, kitap okuduk, internette vakit geçirdik ve güzelce beslendik. Pandemi dönemi maalesef bitmedi ve çocuklarımızın bir süre daha evde kalacağı hepimizin bildiği bir gerçek. Normal zamanlarda enerjilerini okul, park gibi yerlerde atmalarına olanak varken şu anda bu olanaklar oldukça kısıtlı. Çocukların enerjilerini atmalarına imkan vermek için spora yönlendirebilir, spora elverişli ortamlar sağlayabilirsiniz. Örneğin evin içerisinde belirli zaman aralıklarında koşabilir, yaşlarına uygun ekipmanlarla ağırlık, kondisyon çalışmaları yapabilir veya imkanınız varsa ev içinde bisiklet sürülmesine olanak veren roller sistemi kurup çocuğunuzun bisiklet antrenmanı yapmasına olanak verebilirsiniz. …

Bisiklet sürmek her mevsimde güzel olmasına rağmen sonbahar renkleriyle bir başka güzeldir.

Image for post
Image for post

Bisiklet sürüşünüzdeki performansınız beslenme, dinlenme, fenotip ve genotipinize bağlı olarak değişecektir. Örneğin doğru beslenme ile sürüş öncesi, sürüş sırası ve sonrasında alacağınız besinlerle vücudunuz için gerekli enerjiyi doğru bir biçimde karşılamanız kaslarınızın gelişimi için faydalı olacaktır. Sürüş öncesi protein alımı sürüş sırasında gereken enerjiyi sizin için depolayacaktır. Uzun sürüşlerde ise sürüş sırasında tüketeceğiniz karbonhidratlar hızlı parçalanacağı için size hızlı yakıtlar olarak geri dönecektir. Sürüş sonrasında da boşalan glikojen depolarınızı doldurmak için karbonhidrat ve protein ağırlıklı bir öğün hem kaslarınızı yenileyecek hem de enerjinizi yükseltecektir.

Peki bisiklet sürüşleriniz için…

Kendisi de eski bir NHL oyuncusu olan Gary Roberts, şimdilerde NHL yıldızlarına kişisel koçluk yapmaktadır. Geçtiğimiz yaz antrenmana gelen oyuncularına bir sürprizi vardı: “genetik testler”. Aralarında Steven Stamkos, Connor McDavid ve James Neal gibi yıldız oyuncuların da bulunduğu grubun hepsi DNA’larını test ettirdi. Roberts, bu testin üst düzey oyuncuların yaptıkları antrenmanların amacını gösterdiğini iddia ediyor.

Roberts’e göre bu testlerin avantajlı olduğu noktalardan biri de sakatlığa olan duyarlılık konusunda bilgilendirmesi ve böylece fizyoterapistlere iyileşme ve antrenman sürecinde rehber olması. Örneğin, eğer bir oyuncu kalça, diz ve bilek sakatlıklarına eğilimli ise Roberts, squat egzersizini, tek-bacak egzersizleri ile değiştirecektir, bu şekilde eklemlere binen…

Image for post
Image for post

DNA’mızda bulunan bazı genler, çeşitli sağlık riskleri üzerinde etkili olabilen ve aynı zamanda spor yaptıktan sonra iyileşme kabiliyetimizi etkileyebilecek daha yüksek inflamasyon seviyeleri ile ilişkilidir. Bu genlerden TNF ve CRP, egzersiz sonrası daha yüksek iyileşme süreleri gerektiren iltihap oluşmasını tetikler. Yapılan çalışmalar sonrasında, bu genlerde belirli dizilime sahip bireylerde spor sonrası oluşabilecek inflamasyon miktarının arttığı ve olası bir sakatlanmada daha uzun iyileşme sürelerine sahip olduklarını göstermiştir. Aynı şekilde, 2006 yılında yapılan başka bir çalışma sporcuları 20 haftalık bir dayanıklılık programına sokarak yoğun egzersiz seanslarının farklı genotipe sahip bireylerde iyileşme sürelerinin farklı olduğunu ve kanlarındaki CRP seviyelerinin arttığını tespit etmişlerdir.

Peki…

Fiziksel kapasitemiz, atletik performansımız ve metabolizma ve beslenme tercihlerimizin büyük ölçüde genlerimize bağlı olduğunu biliyoruz. Peki ya beyin aktivitelerinin de genlerimizden etkilendiğini, bunun da atletik performansımıza belirli ölçüde etkisi olduğunu biliyor muyuz? Beyinde sinyal iletiminde görev alan bazı nörotrasmitterler ve onların nöronlar arası alım-iletimini sağlayan reseptörler de genlerimizin kontrolündedir. Ne zaman ve ne yoğunlukta üretileceği ise epigenetik faktörlere bağlı olarak belirlenmektedir. Özellikle duygu durumu düzenleyici olarak bilinen dopamin, seratonin, norepinefrin gibi nörotransmitterler ve reseptörlerinin miktarı bu konuda önemli görev almaktadır.

Image for post
Image for post

Peki genel olarak nasıl değişimlere sebep olmaktadır bu moleküller? Bu sinyaller genel itibariyle ruh hali, davranışsal değişimler, yeme eğilimleri gibi…

Bir sporcunun sportif performansını etkileyen bazı faktörler vardır. Profesyonel sporlarda yetenek taraması yapılırken; fiziksel, teknik ve taktik seçimleri sporcuların başarısında önemli bir rol oynamakla birlikte, başarının belirlenmesinde önemli bir faktör daha vardır: “genetik altyapımız”. İnsanların genetik haritası çıkarıldığından beri yapılan çalışmalar, insan genomunun 17 milyon farklı tek nükleotid polimorfizmine (SNP) sahip olduğu ve bazı genlerin de spor performansımıza ve sportif başarıya etki ettiği bulunmuştur.

Image for post
Image for post

Bu genlerden bazıları, arttırılmış aerobik kapasite, güç ve atletik kabiliyette genel bir artışla ilişkilendirilmiştir. En çok çalışılan genlerden olan ACTN3 ve ACE genleri ile yapılan bilimsel çalışmalarda, farklı spor dallarında yarışan atletlerde bu genlerin dayanıklılık ve…

uniqgene

sport genetics & nutrigenomics

Get the Medium app

A button that says 'Download on the App Store', and if clicked it will lead you to the iOS App store
A button that says 'Get it on, Google Play', and if clicked it will lead you to the Google Play store